در سالهای اخیر، قانون مهریه یکی از موضوعات پرچالش در نظام حقوقی ایران بوده است. که با توجه به شرایط اجتماعی و اقتصادی، همواره در معرض بازنگری و اصلاح قرار گرفته است. سال ۱۴۰۴ نیز از این قاعده مستثنا نبوده و شاهد تغییراتی در این قانون بودهایم که میتواند بر روابط خانوادگی، دعاوی حقوقی و حتی فرایند ازدواج تأثیرگذار باشد.
تغییرات جدید در قانون مهریه 1404
در سال ۱۴۰۴، قانون مهریه در ایران با تغییرات مهمی مواجه شد. هدف اصلی آن کاهش فشارهای مالی بر زوجین و جلوگیری از تعیین مهریههای غیرواقعی و سنگین بوده است. مهمترین تغییر در این قانون، کاهش سقف اجرایی مهریه از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه بهار آزادی است. به همین علت تنها ۱۴ سکه قابلیت اجرای فوری دارد. مطالبه بیش از این مقدار، بسته به شرایط مالی مرد دارد.
از دیگر موارد مهم، حذف مجازات حبس برای بدهکاران مهریه است. طبق قانون جدید، در صورتی که مرد نتواند مهریه را پرداخت کند. ناتوانی مالی او به اثبات برسد، دیگر به زندان نخواهد رفت. امکان پرداخت اقساطی مهریه یا حتی استفاده از پابند الکترونیکی بهجای حبس پیشبینی شده است. همچنین، فرآیند مطالبه مهریه برای زنان نیز تسهیل شده است . آنها میتوانند بدون نیاز به طی مراحل طولانی دادرسی، با مراجعه مستقیم به اجرای احکام دادگاه خانواده، اقدام به مطالبه مهریه کنند.
در نهایت، این قانون امکان تعدیل اقساط مهریه را نیز در صورت نوسانات شدید قیمت سکه فراهم کرده است. تا شرایط پرداخت متناسب با وضعیت اقتصادی روز تعیین شود. هدف از اجرای این اصلاحات، کاهش تعداد زندانیان مهریه، جلوگیری از تعیین مهریههای غیرمنطقی، و فراهم کردن بستر مناسبتری برای ازدواج جوانان اعلام شده است.
قانون جدید مهریه چند سکه است
بر اساس اصلاحات جدید قانون مهریه در سال ۱۴۰۴، سقف اجرایی مهریه که پیشتر ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی بود، به ۱۴ سکه کاهش یافته است. این بدان معناست که در صورت مطالبه مهریه، تنها تا ۱۴ سکه ضمانت اجرای قانونی دارد. مبالغ بالاتر از این میزان تنها در صورت اثبات تمکن مالی زوج قابل مطالبه خواهد بود.
با این وجود، میزان مهریه همچنان به توافق طرفین در زمان عقد بستگی دارد. قانونگذار محدودیتی برای تعداد سکههای مهریه تعیین نکرده است. به عبارت دیگر، زوجین میتوانند هر میزان مهریهای را توافق کنند. اما ضمانت اجرای قانونی تنها برای ۱۴ سکه اعمال میشود.
قانون جدید مهریه 14 سکه
طبق قانون جدید مهریه در سال ۱۴۰۴، در صورتی که زوجین هنگام عقد دائم مهریهای تعیین نکرده باشند. قانونگذار سقف ۱۴ سکه بهار آزادی را به عنوان میزان مهریه در نظر گرفته است. این اقدام با هدف ایجاد تعادل در تعهدات مالی زوجین و تضمین حقوق قانونی زن صورت گرفته است. تا در صورت بروز اختلاف یا طلاق، زن بتواند حداقلی از حمایت مالی را دریافت کند.
به عنوان نمونه، اگر زوجی بدون مشخص کردن مهریه ازدواج کرده باشند. پس از گذشت چند سال زندگی مشترک، زن تصمیم به مطالبه مهریه در جریان طلاق بگیرد. طبق قانون جدید او میتواند تا سقف ۱۴ سکه از همسر خود درخواست کند؛ مگر اینکه در طول زندگی مشترک توافق تازهای درباره میزان مهریه میان آنها صورت گرفته باشد.
اثرات تغییرات قانون مهریه بر حقوق زوجین
در سالهای اخیر، قوانین مربوط به مهریه در ایران دستخوش تغییرات قابلتوجهی شدهاند. هدف آنها ایجاد تعادل بیشتر در روابط زناشویی و کاهش تنشهای مالی میان زوجین بوده است. در قانون مهریه جدید تلاش شده تا هم از حقوق قانونی زنان حمایت شود. هم از بروز مشکلات مالی شدید برای مردان جلوگیری کنند. این تغییرات، شامل محدود کردن اجرای مهریههای سنگین، امکان پرداخت اقساطی مهریه و در نظر گرفتن وضعیت مالی مرد در روند پرداخت آن است.
یکی از مهمترین جنبههای این قانون، درک و پذیرش این واقعیت است. که پرداخت مهریه باید بر اساس توانایی واقعی مالی زوج باشد. بر همین اساس، دادگاهها در بسیاری از موارد میتوانند. مهریههای غیرمنطقی یا بسیار سنگین را تعدیل کرده و شرایط پرداخت را به شکلی عادلانهتر تنظیم کنند. این رویکرد، از یکسو از فشار مالی بر مرد جلوگیری میکند. از سوی دیگر به زن اجازه میدهد که در چارچوب قانون از حق خود بهرهمند شود.
هدف اصلی این قانون، کاهش اختلافات و بحرانهای خانوادگی و افزایش ثبات در زندگی زناشویی است. برای زنانی که درگیر پروندههای مهریه هستند. یا قصد دارند از حقوق خود دفاع کنند، شناخت دقیق این تغییرات اهمیت زیادی دارد. زنان با مشورت گرفتن از بهترین وکلای خانواده به راحتی میتواند از حقوق خود دفاع کنند. آگاهی از جزئیات این اصلاحیهها، نهتنها موجب تصمیمگیری بهتر در شرایط بحرانی میشود، بلکه از بروز اشتباهات حقوقی نیز جلوگیری میکند.(محمدعلی قاسمی وکیل تهران)
آیا در قانون جدید مهریه زندان دارد
در قانون جدید مهریه که در سال ۱۴۰۴ تصویب شده، مجازات زندان برای بدهکاران مهریه بهطور کامل حذف نشده. اما محدود و مشروط شده است. بر اساس این قانون، اگر مردی نتواند مهریه همسرش را پرداخت کند. این ناتوانی مالی خود را در دادگاه اثبات کند، دیگر به زندان نخواهد رفت. در چنین شرایطی، دادگاه معمولاً حکم به پرداخت اقساطی مهریه میدهد تا حقوق زن نیز حفظ شود.
با این حال، اگر مشخص شود که مرد توانایی پرداخت مهریه را دارد . اما عمداً از پرداخت آن خودداری میکند، امکان صدور حکم جلب وجود دارد. بجای زندان رفتن از پابند الکترونیکی استفاده میشود. البته در برخی پروندهها از پابند الکترونیکی استفاده میشود تا فرد بتواند در خارج از زندان مشغول به کار شده تا بتواند اقساط مهریه را پرداخت کند. این تغییرات با هدف کاهش تعداد زندانیان مهریه و در عین حال حفظ حقوق مالی زنان اعمال شدهاند.
آیا اصلاحات جدید مهریه به نفع زنان است؟
اصلاحات جدید قانون مهریه در ایران را نمیتوان بهطور مطلق به نفع یا ضرر زنان دانست. بلکه این تغییرات با هدف ایجاد تعادل بیشتر میان حقوق و مسئولیتهای زوجین طراحی شدهاند. از یک سو، این اصلاحات در برخی موارد به نفع زنان هستند. بهعنوان مثال، در صورتی که مهریهای در زمان عقد تعیین نشده باشد، زن میتواند تا سقف ۱۴ سکه را از همسر خود مطالبه کند که نوعی حمایت مالی حداقلی محسوب میشود.
همچنین تسهیل روند مطالبه مهریه و امکان پیگیری از طریق اجرای احکام، دریافت مهریه را برای زنان آسانتر کرده است. از سوی دیگر، محدودیتهایی مانند کاهش ضمانت اجرای مهریههای سنگین و حذف مجازات حبس در بسیاری از موارد، ممکن است. قدرت چانهزنی قانونی زنان را کاهش دهد و ابزارهای حمایتی آنها در مقابل مردانی که از پرداخت مهریه امتناع میکنند را کمرنگتر کند.
بهطور کلی، این اصلاحات بیشتر در راستای برقراری عدالت و کاهش تنشهای خانوادگی تنظیم شدهاند. و تأثیر آنها بر زنان بستگی به شرایط هر پرونده و نحوه اجرای قانون دارد.
قانون جدید مهریه از کی اجرا میشود
اکنون این سؤال مطرح میشود. که با وجود تصویب قانون جدید مهریه در مجلس، این قوانین دقیقاً از چه زمانی اجرا میشوند.؟ پاسخ این است که اساس اطلاعات موجود، قانون جدید مهریه در سال ۱۴۰۴ هنوز به تصویب نهایی نرسیده است. در حال حاضر در نوبت رسیدگی در صحن علنی مجلس شورای اسلامی قرار دارد. به گفته محمد سراج، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، این طرح پس از بررسی در کمیسیونهای قضایی و اجتماعی، اکنون منتظر بررسی و تصویب در صحن علنی مجلس است.
با توجه به اینکه این قانون هنوز تصویب نهایی نشده است. تاریخ دقیق اجرای آن مشخص نیست. پس از تصویب نهایی در مجلس و تایید شورای نگهبان، تاریخ اجرای قانون جدید مهریه اعلام خواهد شد.
در حال حاضر، قوانین موجود در خصوص مهریه همچنان معتبر و لازمالاجرا هستند. بر اساس قانون فعلی، مهریه تا سقف ۱۱۰ سکه بهار آزادی مشمول ضمانت اجرای ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی است. بیش از این مقدار تنها در شرایط خاص و بهصورت قسطی قابل پرداخت است.( محمدعلی قاسمی )
نکات مهم در مورد پرداخت مهریه پس از اصلاحات 1404
در سال ۱۴۰۴ قانون مهریه با هدف کاهش مشکلات و جلوگیری از زندانی شدن مردان ناتوان از پرداخت، اصلاح شد. بر اساس قانون جدید، سقف ضمانت اجرای مهریه از ۱۱۰ به ۱۴ سکه کاهش یافته است. یعنی فقط تا این میزان امکان توقیف اموال یا اعمال پابند الکترونیکی وجود دارد.
اگر دادگاه اعسار مرد را بپذیرد، با پرداخت اولین قسط، حق حبس زن نیز از بین میرود. با اینکه ضمانت اجرا محدود شده، مهریه همچنان بر اساس نرخ روز محاسبه میشود. این اصلاحات برای ایجاد تعادل بیشتر میان حقوق زوجین و کاهش سوءاستفادهها انجام شده است.
تغییرات قانون مهریه و تأثیر آن بر تصمیمات قضایی
تغییرات قانون مهریه در سال ۱۴۰۴، روند رسیدگی قضایی به پروندههای خانوادگی را متحول کرده است. کاهش سقف ضمانت اجرا به ۱۴ سکه و حذف زندان برای ناتوانی در پرداخت، باعث شده قضات بیشتر به اعسار، تقسیط و توان مالی زوج توجه کنند. همچنین با محدود شدن حق حبس زوجه، تصمیمات دادگاهها بهسمت تعادل و عدالت بیشتر میان زوجین پیش رفته است.
منبع: وکیلین
بازدیدها: 41
یک پاسخ